Bir Karahindiba Rüzgara Dayandığında…

38rY40D

Bu yazıyı “Where’s My Martina” şarkısının Martina’ya 60 yaş doğumgünü hediyesi olarak verileceği akşamın sabahı yazıyorum. En az hediyesini vermek için heyecan duyan eşi kadar heyecanlıyım. Akşamı iple çekiyorum. Şarkı sahibine ulaşmadan ve bu gün tarihe karışmadan önce, bu şarkıdan bana geriye kalacak olan çok tatlı bir anektot var anlatmak istediğim.

Çok genç yaşında ülkesinden çok uzaklara hemşire olarak gidip hayatının aşkını bulan ve evlenip birbirinden güzel üç kız çocuk dünyaya getiren bir İrlandalı Martina. Ana dili İngilizce olduğu için bu şarkı da İngilizce oldu dolayısıyla.

Her sahibine şarkı’da olduğu gibi, kızlarından, kardeşlerinden, eşinden, arkadaşlarından Martina için yazılan mektupları okumakla başladı yine benim işim. Ama bu sefer, söz yazma tarafında yalnız değildim. Çok sevgili eski bir dostum Çiğdem yanımdaydı. Çiğdem aslında Martina’nın da arkadaşı ve eşine doğumgünü hediyesi olarak şarkı yapma önerisini sunarak bizi bir araya getiren kişiydi. Mektupların toplanmasını kolaylaştıran ve dizeleri oluşturmakta aktif rol alan, yazarlık söz konusu olduğunda ise çok yetenekli bir söz ortağım vardı.

Mektupları daha okurken, Martina’nın en küçük kızından gelen bir bilgi ikimizin de tüylerini diken diken etmişti. Bu anı, yıllar öncesine gidiyor, annesiyle yaptığı bir yürüyüşü anlatıyordu. Bu yürüyüş sırasında, Martina yol üzerinde bir karahindibayı eğilip koparmış, havaya üflemiş ve şöyle demişti: eğer bir karahindiba rüzgara dayanabiliyorsa, bize zamanı söylüyordur. Kızı onu çok etkileyen bu sohbeti sanki bugün gibi hatırlıyordu. Nitekim 12 yıl sonra omuzuna bir karahindiba dövmesi yaptırmıştı. Dövmesi, ona annesini ve hayatında temsil ettiği her şeyi hatırlatacaktı.

Çiğdem’le ikimizin mutlu mesut sözleri bitirmiş, benimse beste ve düzenleme aşamasına geçtiğim günlerin birinde Çiğdem’den heyecan dolu bir telefon geldi. Çiğdem telefonda, Banu karahindiba bölümünü değiştirmemiz gerekebilir diyordu. Ne oldu Çiğdem? Çiğdem gülmekten anlatamayacak durumdaydı.  Ne oldu, neden değiştirmemiz gereksin ki? İşte Çiğdem’in ağzından o sabah olanlar…

Yürüyüşleri sırasında, Çiğdem Martina’nın ağzını arar.

  Martina, siz İrlandalılarda karahindiba ile ilgili bir inanış var mı?

Hayır yok.

Ya Martina, hani zamanla ilgili olan… Geçenlerde bir yerde okumuştum da şimdi unuttum tam olarak neydi… Neymiş, sanki rüzgara dayanıyorsa, uçuşmuyorsa, zamanla ilgili bir şey demekmiş… yok mu öyle bir şey?

Hayır Çiğdem! Yok öyle bir şey!

Çiğdem hem şaşkın, hem gülmekten zor konuşarak; – Emin misin Martina, bi’ daha düşünsene…

Martina geçer Çiğdem’in karşısına, koyar elini Çiğdem’in omzuna.

– Bak kızım, evet bir şey var. Ne bilmek istiyor musun? Eğer bir karahindibaya bakarsan bil ki o akşam yatağına işersin!

İkisi de çok güler tabii ama Çiğdem eve gelir gelmez doğru bana, telefona.

– Banu Martina hiç hatırlamıyor. Kızına yıllar önce söylediklerini hiç ama hiç hatırlamıyor ve şöyle şöyle oldu… Yatak, ıslak, çiş, ??? Şarkıda tutmak istediğimize emin miyiz?

“Tapped on her shoulder, a dandelion

Standing timelessly in the wild wind.”

Siz olsanız ne yaparsınız? Kısa bir tereddüt. Ama gerçekten çok kısa! Tabii ki kalacak sözlerde. Çünkü böyle bir şey. Tam da böyle bir şey.

Etkiliyoruz çocuklarımızı. İzler bırakıyoruz onlar üzerinde, o kısacık anlarda, küçücük detaylarda, hiç beklemediğimiz boyutlarda. Unuttuğumuz, unutacağımız anlar boyunca. Unutmak da işin doğasında var. Çünkü ebeveynlik- hormonlar işin içinde olduğu için belki daha fazla annelik-  öylesine çocukla bir olup kendini kaptırdığın bir zaman ki, bir adım geriye çekilip o çok değerli anları seyretme, istifleme lüksün olamıyor. Küçüğünle bir olup akıyorsun zaman içinde. Tabii ki önemli olaylar zamana dirençli anılar olarak bir yerlerde diziliyor ama işte böylesine küçük sohbetler, detaylar, farkına varmadan iz bırakanlar, senden bir çırpıda çıkıp, çocuğunun bir ömür boyu misafiri olabiliyor.

Şarkıya dönecek olursak, ‘karahindiba’yı bıraktık sözlerde. Çünkü Martina hatırlamasa da, şarkı onun için arkeolojik bir anı kazısı yapmış ve sevenlerinden çok tatlı anıları, duyguları, düşünceleri bir araya getirmişti. Karahindiba bunlardan sadece bir tanesiydi ve çok değerliydi. Narin bir omuza dövme olacak kadar iz bırakmış, hep hatırlamaya adanmıştı.

İşte Martina’nın şarkısının perde arkasından, birden bize bir hikaye. Ve de galiba farkındalık, hele hele çocuklar yetiştiriyorsak en önemli mesele. Ve umarım Martina  kendi şarkısı ile karşılaşınca çok mutlu olmuştur, sevdikleriyle…

 

 

2018, Beni Adımla Çağır

“Beni Adınla Çağır” (Call Me By Your Name, 2017, Yön: Luca Guadagnino) izledikten sonra görülmeyen bir pelerin gibi üzerimize dolanan, yıldız tozundan etkisi günlerce devam eden filmlerden biri oldu benim için. Parelel zamanda yaşadığım diğer tesadüf olmayan tesadüflerle de ben değil, bu yazı kendini yazmaya koyuldu.

Bundan dört gün önce, The School of Life İstanbul’da kariyer üzerine vereceğim bir eğitimin* çevirilerini yaptığım bir günün akşamında izledim filmi. Metinde ve alıştırmaların içinde geçen ‘Aile Senaryoları’ için şu sözleri çevirmiştim, “aile beklentileri arka fonda hala işliyor, önem taşıyor ve kariyer seçim sürecimize etki ediyor- bunları biz farkında olmadan yapıyor.” Çevirirken düşündürdü, düşündürürken anımsattı. Beni otuz yıl geriye götürdü. Babama mektup 1988Merdivenlerden ışık hızıyla inip, babama ait kutunun kapağını açıp, üniversite son sınıfta onlara sormadan aldığım bazı kararlarla ve yaptığım değişimlerle ilgili anne ve babama gönderdiğim 6 sayfalık mektubu açtırdı. Tam otuz yıl sonra o satırlara göz gezdirdi. O satırlarda, Harbiye’de bir restoranda gitar çalıp şarkı söylemeye başlamış, buradan kazandığı parayla 6 kişilik yurt odasından tek kişilik bir odaya çıkmış, bir taraftan onların sevgi ve onayını kaybetmekten korkan ama bir taraftan maddi manevi her türlü reddi göze almış bir genç kız vardı. Bu satırları postaya verdikten sonraki 24 saatlik şüpheli bekleyişi hala hatırlarım. Bu bağımsız davranışımı ya kendi yörüngelerinden, otoritelerinden sapma olarak değerlendirip rest çekeceklerdi, ya da irademe saygı duyacaklar ve yanımda olmaya karar vereceklerdi. Birincisi değil, ikincisi oldu. Onlara mektupta çizimlerini gönderdiğim tek kişilik odama, evden ayrılmadan dinlemeyi sevdiğim plakları gönderdi babam. Ve hayat böylece devam etti. Şimdi bakıyorum, o zamanların ürkek ama cesur girişimleri, şimdi hala hayatımda devam eden müzik kariyerinin yapı taşları olmaktaymış.

Filmde ise, kendini aşkta, aynı cinsten bir başkasının aşkında bulan genç bir erkeğin öyküsü vardı. Elio ve Oliver birbirilerine kendi isimleriyle seslendiler. Aşkta birbirinin içinde kaybolmanın, bir başkasının ismine teslim olmanın olağanüstü zerafetle işlendiği bir filmdi. Filmin içindeki kahramanlardan bir başka ikisi de, aşkın içinde kendi kimlik keşfinde olan 17 yaşındaki Elio’nun coşkusunun, kafa karışıklığının, acısının yanında olan anne babasıydı. Geçmişten yakaladığım, izledikten sonra mektupa koşturan, kendi çocuklarım için olmak istediğim, her koşulda önündeki varlığın kendi yaşamı ve yaşam iradesi önünde saygıyla eğilen ve sevgiyle sarılan bir anne baba olmanın en güzel örneklerinden biriydi. Dayanamadım, babanın oğluyla yaptığı konuşmayı kağıda döktüm. Baba, Elio’nun kendisine açmadığı gerçeğini bildiğini ve onun yanında olduğunu hatırlamak isteyen şu sözleri söylüyordu.

Beni Adımla Çağır“ -Hiç beklemediğimiz anda, doğa ana bir katakulli çevirip en zayıf noktamızı bulur. Sadece… yanında olduğumu hatırla. Şu anda hiçbir şey hissetmiyor olabilirsin. Belki hiç bir zaman bir şey hissetmek istemeyeceksin. Bu konuları benimle konuşmak istemiyor olabilirsin ama… önceden açıkça hissettiğin şeyi yeniden hisset. Bak, güzel bir arkadaşlık kurdunuz. Belki arkadaşlıktan da öteydi. Ve ben size imreniyorum. Benim yerimdeki çoğu ebeveyn tüm bunların unutulup gitmesini ister. Oğullarının bundan kurtulması için dua eder ama.. ben o ebeveynlerden değilim. Yaralarımız hızla iyileşsin diye kendimizi hırpalayıp dururuz. Otuz yaşına geldiğimizde de çökmüş oluruz. Ve her yeni biriyle her başlangıcımızda sunacağımız daha az şeyimiz kalır. Ama kendini bir şey hissetmemek için zorlamak ya da hiçbir şey hissetmemek… ne büyük kayıp olur. Yersiz mi konuştum?

_ … (Elio, hayır anlamında başını sallar)

Beni Adınla Çağır_ O halde bir şey daha söyleyeceğim. Şüpheleri gidermiş olur. Yaklaşmış olsam da asla sizin gibi bir şey yaşayamadım. Bir şey beni hep tuttu. Ya da engel oldu. Hayatını nasıl yaşadığın seni ilgilendirir. Sakın bunu unutma. Kalbimiz ve bedenimiz bizlere bir kereye mahsus verilmiştir. Sonra bir de bakarsın kalbin yorgun düşmüş. Bedenin de kimsenin bakmayacağı bir hale gelmiş. Yanına yaklaşmak istenilmesi şöyle dursun. Şu anda kederlisin. Acı çekiyorsun. Bunu yok etme. Aldığın keyfi de öyle.” 

IMG_5161Ve bu bir dizi yaşantı, dün akşam bir başka çekim gücüyle gittiğim Arbil Celen Yunca’nın “Döngünün Gücü Masalı” ile tamamlandı. İyi ki gittim ve Arbil’i yakından tanıdım. Dün akşamdan bende kalan şarkılar, masal kahramanları, anlaşmalar hala işlemekte… Bu masalların içinde bir yerde bir baba ve bir kızın arasında, henüz kızının iradesine hakkını teslim etmemiş bir üst irade ve bu yüzden serbest kalamamış bir sevgi vardı. Bu yüzden acı çeken ve acısı kalp atışına dokunan bir baba vardı.

Beni Adınla Çağır… Babama mektup… Aile Senaryoları… Döngünün Gücü Masalı

Dört gün içinde bu dörtlünün buluşması bir tesadüf mü? Hayır, demek yerine, ‘tesadüf’ için Ömer Faruk’un “Yarabıçak” kitabından bir alıntıyı (s. 207) paylaşayım ve bunlar son sözler olsun. 2018’in iradeye ve özgürlüklere saygı duyabildiğimiz ve bunu sevgiyle yapabildiğimiz bir yıl olabilmesi dileğiyle…

Göçebe düşünceyi benimseyenler tıpkı okyanusa akan ırmak gibi durmaz, dolaşır, atlar, deler ve hep akar; onu bağlamaya çalışan kod’lara aldırış etmez, hayatın tüm veçhelerine kendini açar, hiçbir sınır onu durdurmaz… Onlar için “tesadüf” uzak bir olasılık olmaktan çıkar, mümkün olana dönüşür; hayatın “tesadüf” çağrısı duyulabilir, görülebilir, dokunulabilir, koklanabilir, tadılabilir hale gelir. “Tesadüf” hayatın sana hazırladığı sürprizdir, yaşadığını gösteren çığlıktır!”

***

* “Kariyer Potansiyelimizi Nasıl Belirleriz?” Alain de Button tarafından hazırlanmış ve The School of Life İstanbul bünyesinde verilen bir atölye çalışması. İlk eğitim tarihi 28 Şubat 2018. Hakkında daha fazla bilgi için; https://www.theschooloflife.com/istanbul/program/herey/kariyer-potansiyelimizi-nasil-belirleriz/√

 

Öğrenirken…

passionDüşünürüm ki, zaten bir bilgiyi paylaşmak bir ekmeği paylaşmak kadar doğaldır ve öğrettiğinle birlikte öğrenmek de birlikte tadabileceğin en güzel lezzet!
Ve üstelik yaşamımızdaki herkes ve her bir yaşantı bir öğreten.
Demek ki her günü böyle kutlayabiliriz. Bir kutlama istiyorsak eğer! Her gece, uyumadan önceki son uyanık anımızda, o günün dersini fark edip, dersin kahramanlarına tek tek sessiz bir teşekkürü içimizden geçirerek. Birlikte olduğumuz zamanlarda onlara bu duygumuzu hissettirerek.
24 Kasım Öğretmenler günü, nerden nereye geldi değil mi! E ama doğru değil mi, bir güne indirgenmiş farkındalıklar, beklentiler bazen sinir bozucu olmuyor mu?


Fotoğraf: Pink Sherbet Photography